‘Beyaz gül’lerin direnişi sahnede

Nazi rejimine aleyhinde ‘Beyaz gül’ grubunda yer alan ve direnişte hayatlarını kaybeden Scholl Kardeşler tiyatro sahnesinde. Yönetmen Elçiboğa, “Şu Anda bizler ‘Yargılanacaksınız!’ diyoruz, 80 sene sonradan aynı hikâye” diyor.

‘Beyaz gül’lerin direnişi sahnede

Kazım DOĞAN

Sanatkâr, yönetmen Emrah Elçiboğa, Nazi rejimine karşı faizsiz direnişleriyle tarihe geçen, bu eylemin sonucunda Nazilerce katledilen Scholl Kardeşler’i tiyatro oyununa taşıdı. Yaşamını sürdürdüğü Almanya’da daha önce Zigenuer Boxer adlı oyunuyla ırkçılığı konu edinen artist, Sophie Scholl’un adını taşıyan oyununda meselenin ırkçılıktan ziyade serbest düşüncenin hapsedilmesi, gerçeğin çarpıtılması, insanların faşizm karşısında alması gereken tutum gibi temaları ön plana çıkardığını söyledi.

Sophie ve ağabeyi Hans Scholl, Hitler rejimi döneminde Beyaz Gül grubunun üyesiydi. Grup, Almanları faizsiz bir şekilde Nazilere direnmeye bu makaleler aracılığıyla teşvik ediyordu. Münih Üniversitesi’nde, savaş karşıtı broşürler dağıtırken yakalandılar. İkili, vatana ihanetten yargılandılar. Dava sonucu ikisi de giyotinle 22 Şubat 1943 tarihinde idam edildiler. Sophie, idam edilmeden önce, “Dünyada nasıl adalet bekleyebiliriz, davalarını hakkıyla savunmaya çalışan bu değin eksik kişi varken? Ne dek hoş, güneşli bir gün ve ben gitmek zorundayım. Lakin benim ölümüm niye sorun olsun ancak, eğer halk müziği bizim sayemizde uyanırlarsa ve harekete geçerlerse?” dedi. Tek karakter oyunu, iki oyuncusuyla sahneye içeren Emrah Elçiboğa ile yönettiği eseri ve yeni projelerini konuştuk.

Scholl Kardeşler’i tiyatro sahnesine nakliye fikri nasıl ortaya çıktı?
Oyunun kahramanı Sophie, her döneme hitap eden bir kişilik ve oyunun geçtiği dönem hâlâ dünyada irtifa gösteriyor. Ondan öncesinde de olduğu gibi. Bu yalnızca Hitler döneminin veya o günün Almanya’sının sorunu yok. İçinde bulunduğumuz dönemde de aynı şeyler yalnızca biçim, usul değiştirerek devam ediyor. Dünyanın dört bir yanına yaşadıkları düzene itiraz eden öğrencilerin darp edildiği, zorlama altına alındığı, tehdit edildiği, hapis cezalarına çarptırıldığı hatta öldürüldüğü haberlerini almıyor muyuz? Sophie’nin artık insanlık tarihine mülk olmuş sözleri hâlâ geçerli değil mi?

Kendilerini yalnızca mevcut düzeni protesto ettikleri için idam etmek isteyen mahkemeye söylediği söz ne değin bilinen yok mi? “Bir gün bizim olduğumuz yerde sizler olacaksınız.” Ve savaş sonrası yargılanmalar oldu. Derhal de baskıcı rejimlerin biat eden bütün birimlerine bizler de “Yargılanacaksınız!” diyoruz, bütün 80 sene daha sonra aynı hikâye. Ve dönemin insanlarına şöyle sesleniyor Sophie: “Bizim yazdıklarımızı sizler de düşünüyorsunuz ama söylemeye cesaretiniz yok.” Korku iklimleri de böyle oluşmuyor mu? Bunu yapan diktatörlerin kabahat ortağı olmuş olmuyor mu ahali? Hitler yaptı, Mussolini yaptı, Pinochet yaptı, Franco yaptı vs. vs. diye işin içinden sıyrılmak muhtemel mü? Sözün özü seçme nedenim hâlâ o günden bugüne günümüze ışık tutan bir metin olduğu için.

beyaz-gul-lerin-direnisi-sahnede-940399-1.
Emrah Elçiboğa – Sanatçı, yönetmen

IRKÇILIK BİR HASTALIK

Büyüyen ırkçılığın oyun seçiminde bir etkisi oldu mu?
Genel anlamda zaten oyun yaparken özü sözü bir, hayattaki dertlere dair oyunlar seçmeye özen gösteriyorum. Irkçılık da bu sorunlardan biri. Ve bu sorun insanlık tarihinin başlangıcından bu yana devam ediyor. Irkçılık bir rahatsızlık ve maalesef tedavisi fazla olası yok. Bir önceki oyunumuz da benzer tema üzerinden gidiyordu fakat Sophie Scholl meselesi ırkçılıktan ziyade özgür düşüncenin hapsedilmesi, gerçeğin çarpıtılması, insanların faşizm karşı alması gereken tutumu, aracısız vazgeçmemek gibi temaları ön plana çıkarıyor. Ve bu ahenk insanlar, din, dil, coğrafya dinlemiyor. Sonuç Olarak Sophie bir Alman ama o da bu iğrenç düzenin bir kurbanı…

Oyunun yeni gösterimleri olacak mı?
Pandemi sonrası tiyatroların ve diğer eğlence sanatlarının programları birazcık şaşkınlık içinde. Çünkü öncesinde aralıksız, yarım kalan, yeni başlayan oyunlarla birlikte bir üzerine sıhhat kuralları eklenince ciddi bir salon sorunu oluştu. O yüzden Sophie hikâyesine Aralık ayında devam edecek. Kasım ayında ise Zigenuer Boxer gösterimde olacak.

Yorum yapın